De fractie GroenLinks-PvdA in de gemeenteraad van Lansingerland gaat voortaan verder onder de naam PRO Lansingerland. De gemeenteraad stemde daar donderdagavond unaniem mee in tijdens de raadsvergadering. Het voorstel werd zonder discussie als hamerstuk aangenomen.

Gevolg van landelijke naamswijziging
De naamsverandering hangt samen met ontwikkelingen op landelijk niveau. De Kiesraad besloot eerder dit jaar om de aanduiding van de Partij van de Arbeid (PvdA) te wijzigen naar Progressief Nederland (PRO). Tegen die registratie maakten verschillende lokale politieke partijen bezwaar, omdat zij al jarenlang actief zijn onder namen met ‘PRO’ of ‘Progressief’. De Raad van State deed op 3 juni uitspraak in die zaak.

Ook de Lansingerlandse fractie van GroenLinks-PvdA wilde de nieuwe naam overnemen. Omdat het Reglement van Orde geen regeling bevat voor een situatie waarin een landelijke partij van naam verandert, moest de gemeenteraad hierover een afzonderlijk besluit nemen.

‘Trots op deze stap’
Na afloop van de vergadering reageerde vicefractievoorzitter Sonnie Biharie enthousiast op het besluit. “Ik voel me heel trots. Het DNA verandert natuurlijk niet. We zijn wie we zijn, met een groen en sociaal hart”, zegt Biharie.

Hoewel de nieuwe naam voortkomt uit landelijke ontwikkelingen, voelt dat volgens haar niet als iets dat van bovenaf wordt opgelegd. “Nee, totaal niet. Ik voel me er helemaal goed bij. Ik ben blij dat het vandaag officieel is geworden en dat we als PRO Lansingerland verder kunnen gaan.”

Lokale koers blijft hetzelfde
Volgens Biharie verandert er inhoudelijk niets aan het werk van de fractie. De nieuwe naam moet vooral een herkenbare toekomstbestendige identiteit bieden. “Ik wil benadrukken waar PRO Lansingerland voor staat: voor al onze inwoners en voor een daadkrachtige lokale politiek. Samen met alle fracties en partijen willen we Lansingerland verder in beweging brengen.”

Het bericht PRO Lansingerland officieel nieuwe naam van GroenLinks-PvdA-fractie verscheen eerst op RTV Lansingerland.

Lansingerland heeft op dit moment nog geen eigen lokale analyse waarin de risico’s uit het Regionaal Risicoprofiel van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond specifiek zijn vertaald naar Lansingerland. Dat blijkt uit antwoorden van de gemeente op vragen van RTV Lansingerland.

De gemeente gebruikt het regionale risicoprofiel wel als één van de bouwstenen voor het eigen veiligheidsbeleid. Volgens de gemeente wordt toegewerkt naar een lokaal veiligheidsbeeld, waarin regionale risico’s worden aangevuld met lokale informatie, zoals criminaliteitscijfers, signalen uit wijken en input van politie, zorgpartners en andere veiligheidspartners.

Het regionale risicoprofiel is dus vooral een breed kader. Het beschrijft welke grote risico’s spelen in de hele regio Rotterdam-Rijnmond, maar zegt dus nauwelijks wat die risico’s betekenen voor afzonderlijke gemeenten zoals Lansingerland.

Wat is het Regionaal Risicoprofiel?
De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond maakt eens in de vier jaar een Regionaal Risicoprofiel. Daarin staat welke rampen, crises en grote incidenten in de regio kunnen plaatsvinden. Denk aan extreme regenval, cyberincidenten, branden, uitval van elektriciteit of telecommunicatie, maatschappelijke onrust en criminaliteit met een fysieke component.

Het document is bedoeld voor de hele regio. Daaronder vallen onder meer Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel, Barendrecht, Goeree-Overflakkee en Lansingerland.

Het risicoprofiel is dus geen rapport waarin per gemeente precies staat wat er lokaal aan de hand is. Het is dus niet zo dat daarin apart wordt uitgewerkt welke risico’s specifiek in Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek of Bleiswijk het zwaarst wegen.

Lokale vertaling moet nog verder worden uitgewerkt
RTV Lansingerland vroeg de gemeente hoe het regionale beeld wordt vertaald naar de lokale situatie. De gemeente antwoordt dat Lansingerland een lokaal integraal veiligheidsbeleid heeft, dat eens per vier jaar wordt geactualiseerd. Het Regionaal Risicoprofiel is volgens de gemeente één van de beleidskaders die daarbij wordt gebruikt.

Op de vraag of er al een afzonderlijke lokale analyse bestaat waarin de regionale risico’s specifiek zijn vertaald naar Lansingerland, antwoordt de gemeente dat die er “momenteel nog niet” is. Wel wordt daaraan gewerkt.

Volgens de gemeente moet er stapsgewijs een lokaal veiligheidsbeeld ontstaan. Daarin worden regionale risico’s concreter gemaakt voor Lansingerland en aangevuld met lokale informatie. Daarbij noemt de gemeente onder meer criminaliteitscijfers, signalen uit de wijken en input van partners zoals politie en zorg- en veiligheidspartners.

Lansingerland verandert van karakter; een gemeente met groeipijnen
De vragen zijn gesteld tegen de achtergrond van de stevige groei en verandering van Lansingerland. De gemeente is de afgelopen jaren flink groter geworden. Er zijn nieuwe woonwijken bijgekomen, het aantal inwoners stijgt en ook de economische activiteit neemt toe.

Daarnaast verandert het karakter van de dorpskernen. Er is meer horeca, meer verkeer, meer bedrijvigheid en meer gebruik van de openbare ruimte. Ook zijn er nieuwe maatschappelijke opgaven bijgekomen, zoals de opvang van Oekraïense vluchtelingen, de komst van een asielzoekerscentrum en de huisvesting van arbeidsmigranten. Dat zijn op zichzelf geen veiligheidsrisico’s, maar zulke ontwikkelingen kunnen wel extra druk leggen op voorzieningen, toezicht, handhaving, zorg en communicatie met inwoners.

Ook op het gebied van criminaliteit spelen vragen. In Lansingerland zijn in de afgelopen jaren drugslabs en drugsgerelateerde locaties aangetroffen. Daarnaast melden inwoners zorgen over openlijke drugshandel, overlast en een gebrek aan zichtbare politie of handhaving in dorpscentra. Zulke signalen zeggen niet automatisch dat de gemeente onveiliger is geworden, maar ze zijn wel relevant voor de vraag of het lokale veiligheidsbeeld voldoende scherp is.

De gemeente zegt dat lokale ontwikkelingen primair een verantwoordelijkheid zijn van de gemeente zelf. Lansingerland stelt dat deze ontwikkelingen in beeld zijn en worden meegewogen in lokale beleidsvorming en regionale afstemming.

Geen zorg over onderbelichting
RTV Lansingerland vroeg ook of de gemeente de zorg deelt dat groeiende randgemeenten in een regionaal risicobeeld minder zichtbaar kunnen zijn dan grote buur Rotterdam. Die zorg deelt het college niet.

Volgens de gemeente is Lansingerland goed vertegenwoordigd in regionale overlegstructuren en gebruikt de gemeente die overleggen actief om aandacht te vragen voor lokale ontwikkelingen en aandachtspunten. Daarmee moet volgens de gemeente worden voorkomen dat lokale vraagstukken onderbelicht raken binnen het bredere regionale beeld.

Tegelijk bevestigt de gemeente dat het Regionaal Risicoprofiel voor geen enkele gemeente een aparte uitwerking bevat. Het document is bedoeld voor regionaal beleid van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Voor lokaal veiligheidsbeleid zijn gemeenten zelf verantwoordelijk.

Politiecapaciteit wordt anders verdeeld
Een ander punt is de politie-inzet. Inwoners die zich zorgen maken over zichtbaarheid van politie of handhaving kunnen denken dat zo’n regionaal risicoprofiel bepaalt hoeveel politie een gemeente krijgt. Dat ligt anders.

Volgens de gemeente wordt politiecapaciteit verdeeld via de landelijke verdeelsleutel van de Nationale Politie. Daarnaast is er een regionaal beleidsplan waarin prioriteiten voor gemeenten zijn vastgelegd. De inzet van handhaving wordt lokaal verantwoord.

Dat betekent dat het Regionaal Risicoprofiel niet rechtstreeks bepaalt hoeveel politiecapaciteit Lansingerland krijgt. Het document kan wel helpen bij beleidskeuzes en prioriteiten, maar de daadwerkelijke verdeling van politiecapaciteit loopt via andere lijnen.

Vraag voor de lokale politiek
De beantwoording roept vooral een bestuurlijke vervolgvraag op: wanneer is het lokale veiligheidsbeeld voor Lansingerland gereed, en wordt dat ook met de gemeenteraad gedeeld?

De gemeenteraad gaf vorig jar nog aan dat het Regionaal Risicoprofiel voor Lansingerland compleet was en dat er geen aanvullingen nodig waren. Tegelijk blijkt nu dat er nog geen afzonderlijke lokale vertaling bestaat van de regionale risico’s naar de situatie in Lansingerland.

Dat hoeft geen tegenstelling te zijn, maar vraagt wel om uitleg. Het regionale profiel kan compleet zijn als regionaal document, terwijl er lokaal nog werk nodig is om duidelijk te maken wat de risico’s concreet betekenen voor inwoners, ondernemers en wijken in Lansingerland.

Voor de lokale politiek ligt er dus nog een duidelijke taak: controleren of de groei van Lansingerland, signalen uit wijken en zorgen over politie en handhaving voldoende worden meegenomen in het nieuwe lokale veiligheidsbeleid. Want wie wil weten of Lansingerland genoeg voorbereid is op bijvoorbeeld wateroverlast, cyberstoringen, drugscriminaliteit, ondermijning of te weinig zichtbare handhaving, heeft niet genoeg aan alleen een regionaal rapport. Daarvoor is ook een duidelijk lokaal veiligheidsbeeld nodig.

Het bericht Lansingerland werkt nog aan eigen lokaal veiligheidsbeeld: ‘Regionaal risicoprofiel is geen gemeentelijke uitwerking’ verscheen eerst op RTV Lansingerland.

De gemeenteraad van Lansingerland heeft unaniem besloten dat Leefbaar 3B en het CDA samen mogen onderzoeken of zij een nieuwe coalitie kunnen vormen. Daarmee is de informatiefase afgerond en begint de formatiefase, waarin wordt onderhandeld over de inhoud van een coalitieakkoord en de verdeling van wethouders in het college. Informateur Robbert-Jan van Duijn, die de afgelopen weken met alle partijen sprak, gaat daarbij ook verder als formateur.

De keuze van de raad volgt op het advies van Van Duijn, die concludeerde dat Leefbaar 3B en het CDA samen de meest logische combinatie vormen voor een nieuw gemeentebestuur. Dat advies is gebaseerd op de verkiezingsuitslag, de inhoudelijke overeenkomsten tussen beide partijen en de wens van de raad om de zogenoemde Lansingerlandse open bestuurscultuur vast te houden. Leefbaar 3B kwam als grote winnaar uit de verkiezingen met twaalf zetels, het CDA groeide naar zeven. Samen hebben zij 19 van de 33 zetels in de gemeenteraad.

Van Duijn verwoordde het na afloop van de vergadering eenvoudig: “Het advies is eigenlijk heel duidelijk: Leefbaar 3B en het CDA gaan samen kijken of ze een stabiele coalitie kunnen vormen.”

Dat besluit werd donderdagavond verder vastgelegd in de motie: En nu verder!, die door alle fracties werd ingediend en unaniem werd aangenomen. In die motie staat ook dat Van Duijn door mag als formateur en dat de raad mikt op een eindresultaat in juni 2026. Daarbij geldt wel nadrukkelijk dat zorgvuldigheid belangrijker is dan snelheid.

Opvallend was niet alleen de brede steun voor deze route, maar ook de raadsbrede waardering voor de manier waarop informateur Robbert-Jan van Duijn het proces de afgelopen weken heeft begeleid.

Van informatie naar formatie
Voor wie niet dagelijks met lokale politiek bezig is; dit is dus het moment waarop het verkennen overgaat in onderhandelen. In de afgelopen weken is onderzocht welke partijen samen zouden kunnen besturen. Nu moet blijken of Leefbaar 3B en CDA het ook echt eens kunnen worden over de koers van Lansingerland voor de komende vier jaar.

Dat betekent dat de inhoudelijke keuzes nog niet vaststaan. Die moeten de komende weken worden uitgewerkt in een coalitieakkoord. Daarin komt te staan welke politieke prioriteiten het nieuwe gemeentebestuur kiest en hoe het college van burgemeester en wethouders eruit gaat zien. De raad heeft daarbij uitgesproken dat het moet gaan om een akkoord op hoofdlijnen. Dus geen dichtgetimmerd document vol detailafspraken, maar een akkoord dat vooral de grote lijn uitzet en ruimte laat voor debat in de raad.

Waarom de combinatie Leefbaar 3B en CDA?
Volgens de informateur is de keuze voor Leefbaar 3B en CDA logisch omdat juist deze twee partijen als winnaars uit de verkiezingen zijn gekomen. In zijn rapport schrijft Van Duijn dat vrijwel alle fracties aangaven dat deze combinatie het meest voor de hand ligt. Ook speelde mee dat een coalitie van twee partijen, met negentien zetels tegenover veertien zetels oppositie, beter zou passen bij de open bestuurscultuur waar vrijwel alle partijen in de raad aan hechten.

In het debat kwam dat meerdere keren terug. Verschillende fracties zeiden dat een bredere coalitie weliswaar mogelijk is, maar dat die de afstand tussen coalitie en oppositie juist groter zou maken. GroenLinks-PvdA zei bijvoorbeeld dat een coalitie van twee partijen beter past bij de bestuurscultuur die de afgelopen jaren in Lansingerland is gegroeid. Ook D66 benadrukte dat een raad het best functioneert als niet alles vooraf is dichtgeregeld en er ruimte blijft voor wisselende meerderheden.

Vertrouwen tussen beoogde coalitiepartijen moet nog groeien
Hoewel de richting breed wordt gesteund, lijkt het vertrouwen tussen Leefbaar 3B en CDA niet zomaar vanzelfsprekend. In het rapport van de informateur wordt openlijk benoemd dat er pijnpunten en oud zeer bestaan, onder meer door eerdere politieke dossiers en de manier waarop afgelopen verkiezingen campagne is gevoerd. Van Duijn vindt dat partijen daar eerlijk over moeten zijn en er actief aan moeten werken.

Tijdens de raadsvergadering zei Mark Bik van WIJ Lansingerland het in beeldende woorden: de twee partijen gaan nu “in rap tempo de verkering en verlovingstijd door”, maar dan moet er volgens hem wel echt vertrouwen zijn. “Dat spat op dit moment nog niet van het papier af,” zei hij.

Van Duijn erkent dat punt, maar zegt tegelijk dat hij juist daarom extra gesprekken heeft gevoerd tussen beide partijen. Zonder die tussenfase had hij dit advies niet willen geven. In de raad zei hij dat hij op basis van die gesprekken voldoende vertrouwen ziet om Leefbaar 3B en CDA samen aan de formatietafel te zetten.

Grote dossiers wachten op een nieuw bestuur
Dat de onderhandelingen niet eenvoudig worden, staat volgens de informateur wel vast. Lansingerland staat de komende jaren voor een aantal zware politieke dossiers. Het financieel meerjarenbeeld laat een structureel tekort zien dat richting 2029 oploopt tot bijna 8,3 miljoen euro. Daarnaast moeten er keuzes worden gemaakt over Bleizo-West, windenergie, bedrijvigheid, asielopvang en statushouders. Volgens Van Duijn zijn dat precies de onderwerpen waar een nieuwe coalitie niet omheen kan en waar duidelijke afspraken over nodig zijn.

Dat punt kwam ook terug in het debat. Meerdere fracties wezen erop dat juist op deze gevoelige thema’s helderheid nodig is. CDA, WIJ Lansingerland en andere partijen lieten weten dat een akkoord op hoofdlijnen prima is, zolang op de echt lastige dossiers wel duidelijke politieke keuzes worden gemaakt.

Discussie over verdeling wethouders
Meest opvallende discussie van de avond ging niet over de inhoud, maar over de samenstelling van het toekomstige college. Lansingerland heeft nu vier wethouders. In zijn rapport wees Van Duijn erop dat daar een gevoelig punt onder zit. Kijk je puur naar de zetelverhouding, dan zou een verdeling van drie wethouders voor Leefbaar 3B en één voor het CDA logisch kunnen lijken. Maar volgens hem is dat bestuurlijk niet vanzelfsprekend en niet wenselijk. Een verdeling van twee om twee voelt evenwichtiger, maar doet dan weer minder recht aan het verschil tussen twaalf en zeven zetels.

Daarom gaf Van Duijn twee denkrichtingen mee. Als eerste een variant waarbij Leefbaar 3B twee wethouders zou voordragen, het CDA één, en de raad als geheel zou meedenken over een vierde wethouder met een eigen profiel. Volgens Van Duijn zou dat kunnen passen bij de open bestuurscultuur van Lansingerland. In het interview na afloop zei hij dat zo’n constructie in andere gemeenten ook voorkomt en dus niet nieuw is maar wel onorthodox.

Maar daarnaast noemde hij nog een tweede mogelijkheid: onderzoeken of een vijfde wethouder werkbaar zou kunnen zijn. Die gedachte koppelde hij aan de omvang van de opgaven waar Lansingerland voor staat. In zijn rapport wijst hij op de financiële problemen, de zware ruimtelijke en maatschappelijke dossiers en de wens van verschillende fracties om als gemeente steviger naar buiten te treden en regionaal meer lobbykracht te organiseren. Volgens Van Duijn zou een extra wethouder daar in positieve zin aan kunnen bijdragen. Ook merkte hij op dat een gemeente van de omvang van Lansingerland wettelijk nog ruimte heeft binnen het maximum aantal wethouders.

Juist die vijfde wethouder leidde in de raad tot stevige twijfel. De VVD noemde zo’n uitbreiding een dure optie en vond niet aangetoond dat die strikt noodzakelijk is. WIJ Lansingerland wees erop dat vier jaar geleden juist bewust voor vier wethouders was gekozen, mede met het oog op bezuinigingen en het geven van het goede voorbeeld richting de organisatie. Ook D66 en GroenLinks-PvdA lieten blijken weinig te voelen voor uitbreiding van het college.

Leefbaar 3B hield beide richtingen nadrukkelijk open. Terry Duivesteijn zei in de raad dat zowel een door de raad mee vormgegeven vierde wethouder als een college van vijf wethouders onderwerp van gesprek moet kunnen zijn in de formatie. Uiteindelijk koos de raad er in de gezamenlijke motie niet voor om nu al richting een vijfde wethouder te bewegen. In de motie werd juist vastgelegd dat eerst wordt gekeken naar een college van vier wethouders. Daarmee bleef de optie van een vijfde wethouder wel genoemd in het debat en in het advies, maar kreeg die op deze avond geen politieke meerderheid als voorkeursrichting.

Brede waardering voor de aanpak van Van Duijn
Opvallend was donderdagavond niet alleen de steun voor de gekozen coalitieroute, maar ook de waardering voor de manier waarop informateur Robbert-Jan van Duijn het proces heeft begeleid. Vrijwel alle partijen spraken in de raad expliciet positief over de gesprekken die hij de afgelopen weken voerde en over de zorgvuldige manier waarop hij tot zijn advies is gekomen. Daarbij vielen woorden als professioneel, open, zorgvuldig en plezierig.

Die brede waardering maakt ook begrijpelijk waarom de raad hem daarna zonder zichtbare aarzeling vroeg om door te gaan als formateur. Van Duijn kent de gesprekken, de gevoeligheden en de onderlinge verhoudingen inmiddels goed. Volgens meerdere partijen zorgt dat voor continuïteit in een fase waarin juist vertrouwen en zorgvuldigheid belangrijk zijn.

Van Duijn zelf was na afloop positief over wat hij in Lansingerland heeft aangetroffen. Hij noemde de raad sterk en sprak met waardering over de bestuurscultuur in de gemeente. In zijn woorden is dat iets “moois” dat gekoesterd moet worden. Die opmerking sluit aan bij een bredere lijn in zijn rapport: welke coalitie er ook komt, de politieke stijl van samenwerken is in Lansingerland bijna net zo belangrijk geworden als de inhoudelijke afspraken zelf.

Van Duijn blijft aan als formateur
Van Duijn gaat nu de formatiefase begeleiden. Daarmee blijft dezelfde persoon aan tafel die ook de verkenningsgesprekken met alle partijen heeft gevoerd. Dat zorgt volgens verschillende partijen voor continuïteit in het proces. Van Duijn zelf zei na afloop dat hij daar graag mee doorgaat en dat hij er vertrouwen in heeft dat deze route tot iets goeds kan leiden.

Over de precieze planning wilde hij zich nog niet vastleggen. Volgens hem moet eerst rustig met de formerende partijen worden gekeken naar de thema’s en de opdracht van de raad. Wanneer het proces precies afgerond kan worden, is volgens hem nu nog niet te zeggen. Wel spreekt de raad in de aangenomen motie de verwachting uit dat het eindresultaat in juni 2026 wordt bereikt.

Een debat met opvallend veel eensgezindheid
Bij de start van een formatie zou je verwachten dat de sfeer politiek scherp is, het gaat immers over de politieke koers van de komende jaren. Er waren natuurlijk verschillen van inzicht, zeker over de wethoudersverdeling, maar uiteindelijk kwamen alle partijen , eigenlijk min of meer onverwacht, toch vrij vlot tot één gezamenlijke motie. VVD-fractievoorzitter Ivo de Graaf sprak daar in de raad zelfs expliciet waardering voor uit. Volgens hem liet de manier waarop partijen samen tot die tekst kwamen ook zien hoe de raad de komende jaren zou kunnen samenwerken.

En dat sluit aan bij wat Van Duijn eerder al had gezegd over Lansingerland. Hij noemde de raad sterk en sprak met waardering over de open bestuurscultuur in de gemeente. Volgens hem is dat iets om te koesteren en moet de nieuwe coalitie daar ook echt bij passen.

De komende weken (of maanden?)
Met deze uitkomst is de richting nu duidelijk, maar de inhoud nog niet. De keuze voor Leefbaar 3B en CDA als formerende partijen ligt vast, net als de aanstelling van Van Duijn als formateur. Wat nu moet gaan blijken, is of beide partijen ook echt tot overeenstemming komen over de grote dossiers die Lansingerland de komende jaren te wachten staan. Als het aan de raad ligt, weten we in juni meer. De basis is gelegd. Nu begint het echte politieke werk pas.

Het bericht Raad kiest unaniem voor coalitiegesprekken tussen Leefbaar 3B en CDA verscheen eerst op RTV Lansingerland.

De provincie Zuid-Holland heeft nog altijd geen definitieve keuze gemaakt over de plek voor windmolens in Lansingerland. Wel ligt er al langer een ontwerp-voorkeursbeslissing waarin Kruisweg-Oost als voorkeurslocatie naar voren is geschoven. Die keuze is nog niet definitief, omdat het milieurapport waarop die beslissing mede steunt eerst moet worden aangevuld. Toch blijft de provincie inhoudelijk inzetten op dezelfde locatie. Intussen komt de strijd in een nieuwe fase: actiegroep TurbulenT zegt naar Brussel te stappen en in Provinciale Staten groeit de discussie over de vraag of de provincie al te veel vooruitloopt op haar eigen eindbesluit.

Waar staat het dossier nu?
De provincie Zuid-Holland zoekt al langer naar een plek voor windenergie in Lansingerland. Daarbij kwamen meerdere locaties in beeld, waaronder Bleizo-West, Noordpolder en Kruisweg-Oost. In november 2025 sprak de provincie in een ontwerpbesluit een duidelijke voorkeur uit voor Kruisweg-Oost.

Maar die keuze is nog niet definitief. De onafhankelijke Commissie MER oordeelde daarna dat het milieueffectrapport, het zogeheten planMER, op belangrijke punten nog niet op orde was. Volgens de commissie ontbreekt informatie over onder meer geluid, natuur, landschap en erfgoed. Ook zat er een fout in het geluidsonderzoek. De provincie moet die kritiek nu eerst verwerken in een addendum op het planMER, voordat de definitieve voorkeursbeslissing kan worden genomen.

Wat is er nu nieuw?
Inmiddels speelt de discussie zich op twee fronten tegelijk af. Aan de ene kant is er de stap van actiegroep TurbulenT, die zegt een klacht te hebben ingediend bij de Europese Commissie. Volgens de groep wil de provincie met onvoldoende onderzoek en te veel haast windturbines doordrukken. TurbulenT wijst daarbij op de kritiek van de Commissie MER, de fout in het geluidsonderzoek en het volgens de groep gebrekkige onderzoek naar de gevolgen voor gezondheid en leefomgeving. De actiegroep zegt dat de provincie de fouten nu snel probeert te repareren, terwijl zij inhoudelijk blijft vasthouden aan dezelfde voorkeurslocatie. Daarom wil TurbulenT nu laten toetsen of Zuid-Holland ook volgens Europese regels wel zorgvuldig genoeg handelt.

Aan de andere kant loopt in Zuid-Holland zelf een tweede belangrijk traject: de Herziening Omgevingsbeleid 2025. Provinciale Staten moeten daar nog over besluiten. De provincie zegt nu dat de definitieve voorkeursbeslissing over Lansingerland pas daarna wordt genomen, naar verwachting eind juni.

Op papier lijkt dat een stap terug. Maar inhoudelijk blijft de provincie wel op dezelfde lijn zitten: Kruisweg-Oost blijft volgens haar de enige locatie waarmee verder wordt gewerkt.

Waarom loopt het Omgevingsbeleid nu door dit dossier heen?
Het provinciaal omgevingsbeleid gaat over de regels en plannen voor de ruimte in Zuid-Holland. Daarin staat dus ook welk beleid geldt voor windenergie en voor gebieden zoals het Groene Hart.

Juist daarom loopt deze herzieing nu door het winddossier heen. De provincie wil de definitieve keuze voor Lansingerland nemen binnen dat nieuwe beleidskader. Uit recente brieven van gedeputeerde Arno Bonte, die onze redactie heeft in mogen zien, blijkt dat de provincie die volgorde nadrukkelijk verdedigt. In een brief over het MER schrijft Bonte dat de kritiek van de Commissie mer wordt verwerkt in een addendum, maar dat Kruisweg-Oost naar verwachting ook daarna de voorkeurslocatie blijft.

In een andere brief schrijft hij dat de herziening van het Omgevingsbeleid en de voorkeursbeslissing volgens de provincie wel samenhangen, maar juridisch afzonderlijke besluiten zijn. Daarom vindt de provincie dat Kruisweg-Oost nu al in de Omgevingsverordening kan worden opgenomen, ook als de definitieve voorkeursbeslissing nog niet is genomen. Volgens Bonte betekent zo’n opname bovendien nog niet dat er automatisch een windpark komt, omdat daarvoor later nog aparte besluiten en vergunningen nodig zijn.

En daar botsen de provincie en tegenstanders. De tegenstanders vinden dat de provincie te hard vooruit loopt op haar eigen eindbesluit. Maar de provincie zegt simpelweg dat dat is toegestaan, omdat het aanpassen van het beleid en het kiezen van een voorkeurslocatie wel met elkaar te maken hebben, maar niet precies hetzelfde besluit zijn. Die stappen mogen naast elkaar lopen.

Het bericht Windmolendossier escaleert: actiegroep stapt naar Brussel verscheen eerst op RTV Lansingerland.

De formatie in Lansingerland is nu echt begonnen. Dat is de periode na de verkiezingen waarin partijen proberen een nieuw gemeentebestuur te vormen. Tijdens de openbare duidingsbijeenkomst werd duidelijk dat Leefbaar 3B en het CDA als eerste mogen onderzoeken of zij samen een coalitie kunnen vormen. Ook is Robbert-Jan van Duijn, burgemeester van Nieuwkoop, benoemd als informateur. Hij voert nu verkennende gesprekken met alle partijen.

De verkiezingsuitslag wees duidelijk één kant op, en de eerste politieke beweging daarna ook. Leefbaar 3B werd met afstand de grootste partij. Het CDA werd tweede. Samen hebben die twee partijen 19 van de 33 zetels. Dat is genoeg voor een meerderheid in de raad. Alleen al daarom is het logisch dat juist deze combinatie als eerste wordt bekeken.

Eerst even simpel: wat gebeurt er nu precies?
De informateur is niet degene die meteen een college vormt. Zijn eerste taak is eenvoudiger: praten met alle partijen en kijken welke samenwerking kans van slagen heeft. Welke partijen kunnen samen een stabiele meerderheid vormen? En zijn zij het ook genoeg met elkaar eens om echt samen te gaan besturen? Daarna schrijft de informateur daar een verslag over. Dat wordt openbaar besproken. Pas daarna komt eventueel een formateur in beeld: iemand die de echte onderhandelingen over een coalitieakkoord en de wethouders gaat leiden.

Eerst wordt verkend wie met wie kán. Daarna pas wordt onderhandeld over wie met wie wíl.

Wat is er sinds de verkiezingsavond veranderd?
De belangrijkste nieuwe stap is dat de richting nu officieel is bevestigd. In de eerste analyse was Leefbaar 3B samen met het CDA al de meest logische route. Inmiddels is dat niet meer alleen een rekensom op papier. Tijdens de duidingsbijeenkomst hebben meerdere partijen ook publiekelijk in die richting gewezen. WIJ Lansingerland zei dat een eerste gesprek tussen Leefbaar 3B en CDA op dit moment het meeste recht doet aan de keuze van de kiezers. Het CDA zei daar meteen bij dat het voor stabiliteit ook een derde partij wil bekijken, en noemde daarbij de VVD.

Dat is politiek belangrijk. Want daarmee zie je meteen twee lijnen naast elkaar ontstaan. De eerste lijn is: begin gewoon met Leefbaar 3B en CDA, want dat is de kortste weg naar een meerderheid. De tweede lijn is: kijk ook of een derde partij nodig of wenselijk is, zodat het bestuur steviger staat.

Waarom zijn Leefbaar 3B en CDA logisch als eerste combinatie?
Dat heeft met drie dingen te maken. Ten eerste de uitslag. Leefbaar 3B heeft overtuigend gewonnen en kan moeilijk worden genegeerd. Het CDA is daarna de meest logische partner omdat je met die twee partijen al boven de meerderheid uitkomt.

Ten tweede de politieke richting. Op hoofdlijnen liggen Leefbaar 3B en CDA dichter bij elkaar dan Leefbaar 3B en partijen als D66 of GroenLinks-PvdA. Dat geldt vooral op thema’s als financiële voorzichtigheid, leefbaarheid, schaal van de dorpen en kritisch kijken naar grote ruimtelijke ingrepen.

Ten derde het signaal van de kiezer. In de uitslag zit duidelijk een wens naar een andere koers. Leefbaar 3B won groot. WIJ Lansingerland verloor flink ten opzichte van 2022. Het CDA staat er sterk voor als oppositiepartij die de afgelopen jaren juist afstand hield van delen van het bestaande bestuur.

Maar is Leefbaar 3B plus CDA dan ook automatisch de uitkomst?
Nee, dat ligt er helemaal aan of deze twee partijen samen tot een coalitieakkoord of samenwerkingsovereenkomst kunnen komen. Rekenkundig is het simpel: 12 plus 7 is 19, dus genoeg. Politiek en bestuurlijk is het ingewikkelder. Een coalitie moet niet alleen een meerderheid hebben, maar ook werkbaar zijn. Partijen moeten het eens kunnen worden over grote dossiers. En ze moeten ook afspraken maken over de verdeling van de macht in het college.

Dat laatste klinkt abstract, maar is in deze formatie juist heel belangrijk. Lansingerland werkt met vier wethouders. Als er maar twee partijen in het college komen, ontstaat meteen de vraag hoe die vier plekken worden verdeeld. Krijgt Leefbaar 3B er dan drie en het CDA één? Dat ligt gevoelig, want dan wordt het CDA bestuurlijk wel erg klein gemaakt voor een partij met zeven zetels. Wordt het twee-twee? Dan doet het CDA bestuurlijk juist méér dan de zetelverhouding doet vermoeden. Precies daar kan een derde partij in beeld komen.

Daarom blijft de VVD nadrukkelijk in beeld
De VVD is voor een meerderheid niet nodig, maar politiek wel interessant. Dat komt doordat de VVD op een aantal gevoelige thema’s dicht tegen Leefbaar 3B aan zit, bijvoorbeeld op veiligheid, terughoudendheid met hogere lasten en een strenge lijn op asielopvang. Tegelijk kan de VVD voor het CDA een bruikbare derde partner zijn als een tweepartijencollege te scheef voelt.

Dat is waarom de naam van de VVD nu al valt. Niet omdat Leefbaar 3B en CDA samen tekortkomen, maar omdat een coalitie van drie partijen soms bestuurlijk makkelijker te bouwen is dan een coalitie van twee.

Een combinatie van Leefbaar 3B, CDA en VVD zou 23 zetels hebben. Dat is ruim. Zo’n coalitie kan ook de verdeling van wethouders eenvoudiger maken: bijvoorbeeld twee voor Leefbaar 3B, één voor CDA en één voor VVD. Dat is vaak makkelijker uit te leggen dan een 3-1-verdeling in een tweepartijencollege.

Wat onderzoekt de informateur nu dus eigenlijk?
De informateur kijkt waarschijnlijk vooral naar drie vragen. De eerste vraag is: kunnen Leefbaar 3B en CDA samen verder, of lopen zij op belangrijke onderwerpen toch te snel vast?

De tweede vraag is: is een tweepartijencoalitie bestuurlijk sterk genoeg, of is een derde partij nodig voor meer rust en balans?

De derde vraag is: op welke onderwerpen zitten de grootste botsingen? Dan gaat het vooral over geld, woningbouw, Bleizo, windmolens, opvang en de verhouding met provincie en Rijk.

Dat laatste is extra belangrijk, omdat de nieuwe coalitie niet alleen moet opschrijven wat zij wil, maar ook moet laten zien dat die plannen uitvoerbaar zijn. Een gemeente kan wel iets beloven, maar krijgt ook te maken met regels en druk van buitenaf.

Waar kan het spaak lopen?
Dat zit waarschijnlijk niet op de grote lijn, maar op de moeilijke dossiers.

Bleizo is zo’n dossier. Daar lopen verschillen over de richting van bouwen en ontwikkelen. Hetzelfde geldt voor windmolens en de vraag hoeveel ruimte Lansingerland nog wil geven aan groei. Ook opvang van asielzoekers en huisvesting van statushouders blijven gevoelige onderwerpen. En daarover gaat het niet alleen tussen partijen onderling, maar ook over de verhouding met Den Haag en de provincie.

Daarnaast speelt geld een grote rol. Gemeenten krijgen het financieel moeilijker. In Lansingerland is daarvoor al het woord “schaarste” gebruikt: schaarste aan ruimte, geld, woningen, personeel en tijd. Dat maakt deze formatie meteen zwaarder. Het gaat niet alleen over ambities, maar ook over wat nog betaalbaar is.

Wat is op dit moment de meest waarschijnlijke uitkomst?
Op dit moment blijft dit de meest logische volgorde.

De eerste en meest voor de hand liggende route is Leefbaar 3B en CDA.

De tweede, heel serieuze terugvaloptie is Leefbaar 3B, CDA en VVD.

Daarachter volgen pas bredere varianten met bijvoorbeeld WIJ Lansingerland erbij, of in het uiterste geval een coalitie zonder Leefbaar 3B. Zo’n laatste optie is rekenkundig mogelijk, maar politiek veel moeilijker uit te leggen, juist omdat Leefbaar 3B zo duidelijk heeft gewonnen.

De belangrijkste nuance is nu wel: Leefbaar 3B en CDA zijn als eersten aan zet, maar dat is nog niet hetzelfde als een definitieve coalitie. De informateur praat juist met álle partijen om te testen of die eerste logische route ook echt de beste route is.

Wat betekent dit voor inwoners?
Voor inwoners draait de formatie uiteindelijk om een simpele vraag: wat voor bestuur krijgt Lansingerland de komende vier jaar?

Als Leefbaar 3B en CDA samen uitkomen op een akkoord, dan ligt een bestuur voor de hand dat strenger is op groei, scherper op leefbaarheid en veiligheid, terughoudender met hogere lokale lasten en kritischer op windmolens en opvanglocaties.

Komt daar de VVD bij, dan wordt die koers waarschijnlijk nog iets steviger op veiligheid, lasten en regie. Tegelijk kan een driepartijencoalitie bestuurlijk rustiger zijn, omdat de macht dan beter wordt verdeeld.

Waar moeten inwoners de komende dagen en weken op letten?
Let vooral op drie signalen.

Eén: blijft het na de eerste gesprekken echt bij Leefbaar 3B en CDA, of schuift de VVD al snel aan?

Twee: gaat het in de berichtgeving vooral over inhoud, of juist over de verdeling van wethouders? Als dat laatste snel opspeelt, is dat vaak een teken dat een tweepartijencollege lastiger ligt.

Drie: hoe praat de informateur straks over “stabiliteit” en “inhoudelijke basis”? Dat zijn meestal de woorden waaraan je kunt horen of een coalitie echt kansrijk is, of dat er toch nog moet worden doorgeschakeld naar een bredere variant.

De formatie is nu officieel begonnen, maar de richting is al wel zichtbaar. Leefbaar 3B en CDA staan als eerste aan zet omdat de uitslag daar logisch naartoe leidt. Toch is de uitkomst nog niet zeker. De grote vraag is niet alleen of deze twee partijen samen willen besturen, maar ook of dat bestuurlijk handig genoeg is met vier wethouders en een aantal lastige dossiers op tafel.

De kortste route loopt nog steeds via Leefbaar 3B en CDA. Maar de VVD staat inmiddels duidelijk in de wachtkamer.

Het bericht Formatie Lansingerland begonnen: waarom nu vooral naar Leefbaar 3B, CDA en misschien ook VVD wordt gekeken verscheen eerst op RTV Lansingerland.

De provincie Zuid-Holland wil nog steeds vooral verder met windmolens bij Kruisweg-Oost. Dat is opvallend, want de onafhankelijke Commissie MER zegt juist dat het milieurapport eerst op belangrijke punten moet worden aangevuld en dat er een fout zat in het geluidsonderzoek. Uit documenten die RTV Lansingerland via een Woo-verzoek kreeg, blijkt bovendien dat politieke druk, bestuurlijke gevoeligheid, communicatie en uitvoerbaarheid al vroeg meespeelden. Nieuw is dat Gedeputeerde Staten de definitieve voorkeursbeslissing hebben doorgeschoven tot na de behandeling van het Omgevingsbeleid door Provinciale Staten. De kernvraag blijft daarom: hoe open is de keuze nog echt?

De provincie werkt aan een definitieve keuze voor een plek voor windmolens in Lansingerland. Zo’n voorlopige keuze heet in bestuurlijke taal een voorkeursbeslissing. Op dit moment ligt de voorkeur van de provincie bij Kruisweg-Oost.

Tegelijk staat de onderbouwing van die keuze onder druk. De onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage, kortweg de Commissie mer, heeft het planMER beoordeeld. Dat is het milieurapport waarop de provincie haar keuze mede baseert. Die commissie zegt dat belangrijke informatie nog ontbreekt en dat eerst aanvullingen nodig zijn voordat over een voorkeursgebied wordt besloten.

RTV Lansingerland dook de afgelopen tijd in dat dossier. Daarvoor bestudeerden we niet alleen het advies van de Commissie mer en provinciale stukken, maar ook documenten die we via een Woo-verzoek ontvingen en antwoorden van het adviesbureau dat het planMER heeft opgesteld.

Wat de Commissie MER zegt
Het meest veelzeggende document in dit dossier is op dit moment het toetsingsadvies van de Commissie mer. Die commissie schrijft dat “op drie onderdelen belangrijke milieu-informatie ontbreekt” voor een beslissing over het voorkeursgebied. De aanvulling daarvan is volgens de commissie “essentieel”.

Het gaat om drie grote onderwerpen: landschap en erfgoed, natuur en geluid. Over geluid is de commissie extra concreet. Volgens haar zat in de berekeningen een fout, waardoor één van de onderzochte opstellingen verkeerd is beoordeeld. Daarna volgt de hoofdboodschap van de commissie: voeg die informatie eerst toe aan het rapport en neem daarna pas een besluit over de voorkeurslocatie.

Dat is bestuurlijk een zwaar signaal. De commissie zegt dus niet dat er nog wat kleine puntjes ontbreken. Ze zegt dat er informatie mist die de uiteindelijke keuze nog kan beïnvloeden.

Ook op andere punten is de commissie scherp. Zo schrijft zij dat de gevolgen voor landschap en erfgoed “waarschijnlijk (sterk) onderschat” zijn. Over het Groene Hart zegt de commissie dat nog niet goed genoeg is uitgelegd waarom windmolens daar volgens de provincie toch mogelijk zouden moeten zijn.

Daarnaast is de commissie kritisch op hoe controleerbaar het onderzoek was. In het advies staat dat twee grote technische bijlagen van het milieurapport bijna helemaal zwartgelakt waren en daardoor “niet bruikbaar” waren. Het ging niet om een paar pagina’s, maar om bijna 1.000 pagina’s — ongeveer twee derde van het hele rapport. Juist in zulke bijlagen hoort te staan hoeveel geluid of slagschaduw woningen kunnen krijgen. Ook mist de commissie daardoor een goed overzicht van gebruikte rekengegevens en duidelijke figuren.

Kortom, een belangrijk deel van de technische onderbouwing was niet goed te controleren. En als bewoners, buitenstaanders en zelfs een toetsende commissie dat niet goed kunnen controleren, wordt het ook lastiger om vertrouwen te hebben in de uitkomst.

Wat de provincie daarop antwoordt
De provincie laat via een woordvoerder van de verantwoordelijke gedeputeerde, Arno Bonte, aan RTV Lansingerland weten dat de ontwerp-voorkeursbeslissing van november 2025 volgens hem is gebaseerd op een “zorgvuldige en brede afweging”.

Volgens de provincie is daarbij niet alleen gekeken naar het planMER, maar ook naar participatie-uitkomsten, marktconsultatie, overleg met gemeenten en andere betrokkenen, de bestuursovereenkomst met Lansingerland over Bleizo-West, en praktische zaken zoals netaansluiting en technische haalbaarheid.

De provincie zegt er dus zelf bij dat het planMER maar één van de bouwstenen is onder de uiteindelijke bestuurlijke keuze. Dat is belangrijk, omdat het precies laat zien dat de keuze voor Kruisweg-Oost niet alleen uit een milieutechnisch rapport voortkomt. De provincie zegt zelf dat ook andere belangen en afwegingen een rol spelen.

Over de kritiek van de Commissie mer zegt de provincie dat die aanvullingen volgens haar “naar hun aard” waarschijnlijk niet tot “wezenlijk andere uitkomsten van de integrale afweging” zullen leiden. De provincie schrijft dat zij in de ontwerp-voorkeursbeslissing “een duidelijke voorkeur” heeft uitgesproken voor Kruisweg-Oost en daar “op dit moment nog steeds achter” staat.

Tegelijk zegt de provincie dat de besluitvorming nog niet klaar is. Als uit het addendum of verdere uitwerking toch nieuwe relevante inzichten komen, kunnen die volgens de provincie nog invloed hebben op de uiteindelijke voorkeursbeslissing. De keuze is dus nog niet formeel definitief, maar op basis van wat de provincie nu weet verwacht zij niet dat de aanvullingen veel zullen veranderen.

Waarom de provincie de definitieve keuze nu toch uitstelt
Er is inmiddels wel een belangrijke verandering in het proces gekomen. De provincie laat weten dat de definitieve voorkeursbeslissing pas wordt genomen ná de vaststelling van de Herziening Omgevingsbeleid 2025 door Provinciale Staten. Dit gaat over de provinciale regels en beleidskaders voor de ruimte in Zuid-Holland in de toekomst. Daarin staat dus ook welk beleid geldt voor onderwerpen als windenergie en het Groene Hart. Juist daarom loopt die herziening door dit dossier heen: de provincie wil de definitieve keuze voor Lansingerland nemen binnen het beleidskader dat Provinciale Staten eerst nog moeten vaststellen.

De planning is nu dat Provinciale Staten op 3 juni over dat beleid spreken en dat Gedeputeerde Staten daarna, naar verwachting eind juni, de definitieve voorkeursbeslissing nemen. Daarmee verandert de provincie de volgorde van de besluitvorming. Dat gebeurt mede naar aanleiding van het advies van de Commissie mer, die juist op die volgorde had gewezen.

Maar inhoudelijk blijft de lijn nagenoeg hetzelfde. In het nieuwe Statenvoorstel staat nog steeds dat alleen Kruisweg-Oost verder in beeld blijft en dat Noordpolder en Bleizo uit het beleid worden geschrapt, omdat daar “geen verdere ontwikkeling wordt nagestreefd”.

En daar zit precies weer diezelfde spanning. De provincie stelt de formele eindbeslissing wel uit, maar werkt inhoudelijk nog steeds vanuit dezelfde ene richting. Daardoor kan bij inwoners de indruk ontstaan dat de keuze al grotendeels is gemaakt, terwijl de onderbouwing nog wordt aangevuld.

De provincie zelf wijst dat beeld ook niet echt van de hand. Op de vraag of hiermee niet al te veel op één uitkomst wordt voorgesorteerd, herhaalt zij vooral dat de gevraagde aanvullingen volgens haar waarschijnlijk niet tot een wezenlijk andere afweging zullen leiden.

Fout in het geluidsonderzoek
De provincie geeft in haar reactie ook nieuwe uitleg over de fout in het geluidsonderzoek. Volgens haar is die fout inmiddels hersteld.

De provincie schrijft dat in één onderzochte variant door een invoerfout in het rekenmodel meerdere windturbines op dezelfde locatie waren ingevoerd. Daardoor werd de geluidsbelasting op die plek volgens haar te hoog berekend. Na correctie zouden minder woningen binnen de relevante geluidscontouren vallen en zouden de resultaten dichter aansluiten bij vergelijkbare opstellingen.

De provincie zegt er meteen bij dat dit volgens haar niet tot een andere afweging leidt.

Bijna 1000 bladzijden onleesbaar en daarmee oncontroleerbaar gemaakt
Ook op het punt van de bijna 1000 bladzijden zwartgelakte technische bijlagen reageert de provincie. Zij zegt dat daar opnieuw intern naar is gekeken, na de kritiek van de Commissie mer. De eerdere afweging wordt nu herzien. De provincie laat weten dat bij de volgende besluitvorming een versie van het planMER wordt gepubliceerd waarin deze delen niet meer of minder zijn weggelakt.

Daarmee komt de provincie deels tegemoet aan de kritiek en het laat zien dat de Commissie mer op dit punt een wezenlijk punt had: ook de provincie komt nu tot de conclusie dat een beter controleerbare versie nodig is.

Vragen aan de makers van het onderliggende PlanMER
RTV Lansingerland stelde ook vragen aan Bosch & van Rijn, het bureau dat in opdracht van de provincie het planMER voor windenergie in Lansingerland heeft opgesteld. Het planMER is het milieurapport dat een belangrijke bouwsteen vormt onder de keuze van beleidsmakers.

Dat bureau schrijft letterlijk dat het planMER “geen weging van effecten” en ook “geen weging van processtappen” bevat. Daarna volgt een belangrijke zin: het is volgens Bosch & van Rijn aan Gedeputeerde Staten om op basis van alle beschikbare informatie, waaronder het planMER maar ook medewerking van grondeigenaren en afstemming met ander provinciaal beleid, een voorkeursbesluit te nemen. Het bureau noemt dat zelf “een politiek besluit”.

Dat is een cruciale passage. Daarmee zeggen de opstellers van het milieurapport zelf dat de uiteindelijke keuze niet simpelweg uit dat rapport rolt. Het rapport levert informatie aan, maar de uiteindelijke beslissing is breder en bestuurlijk.

RTV Lansingerland stelde Bosch & van Rijn ook vragen over het geluidsonderzoek, vooral over de betrouwbaarheid van de berekeningen van de gecumuleerde geluidbelasting op woningen. Dat is belangrijk, omdat het hier niet gaat om een lege polder, maar om huizen in een gebied waar volgens het planMER het huidige gecumuleerde geluidsniveau nabij de A12, de bedrijventerreinen en de HSL al relatief hoog is.

Bosch & van Rijn antwoordde dat bij windmolenprojecten normaal wordt gewerkt met rekenmodellen en vaste brongegevens, en niet met voorafgaande metingen daadwerkelijk op straat of bij woningen. Dat is inderdaad de gebruikelijke werkwijze in Nederland. Ook het Informatiepunt Leefomgeving en het RIVM gaan uit van beoordeling via Lden- en Lnight-waarden en landelijke rekenvoorschriften.

Maar daarmee is de kritiek niet van tafel. Juist bij cumulatief geluid ligt het ingewikkelder. In de stukken zelf staat dat de gezondheidseffecten worden beoordeeld aan de hand van de toename van cumulatief geluid en de toename van het aantal ernstig gehinderden. Tegelijk waarschuwt het RIVM dat zulke berekeningen het probleem maar deels oplossen, omdat niet alle geluidsbronnen in de cumulatie worden meegenomen. Bovendien wordt de geluidbelasting per gevel gecumuleerd. Bij woningen die aan meerdere kanten geluid krijgen, kan de werkelijke blootstelling daardoor nog steeds worden onderschat.

Daarmee komt de kernvraag scherp in beeld: als het gaat om de leefomgeving van bestaande bewoners, hoe overtuigend is een uitkomst die vooral berust op bureauwerk en modelberekeningen? Formeel is dat de gebruikelijke methode. Maar juist in een gebied waar al veel omgevingsgeluid aanwezig is, blijft de vraag hoe overtuigend modelberekeningen alleen zijn voor de feitelijke leefomgeving van bewoners. Daarom blijft het een legitieme journalistieke vraag of modelberekeningen op basis van alleen deskresearch genoeg is om te kunnen zeggen dat extra geluidsdruk door windmolens nog aanvaardbaar is.

Dat schuurt ook met hoe Bosch & van Rijn zichzelf presenteert. Op de eigen website schrijft het bureau dat het werkt aan oplossingen die niet alleen technisch kloppen, maar ook maatschappelijk gedragen zijn, en dat duurzame energieprojecten de leefomgeving van mensen raken.

Wat de Woo-stukken laten zien
De stukken uit het Woo-verzoek van RTV Lansingerland laten zien dat dit dossier vanaf het begin als politiek gevoelig werd behandeld door de Provincie Zuid-Holland.

In de aanbestedingsstukken voor het planMER staat dat de opdrachtnemer rekening moest houden met “de politiek-bestuurlijke context” en de “maatschappelijke gevoeligheid” van besluitvorming over windmolens in Lansingerland. Ook staat er dat, gezien de “politieke druk op dit dossier”, een eerdere oplevering wenselijk werd geacht, zolang kwaliteit en participatie overeind bleven.

Dat betekent niet automatisch dat het onderzoek ondeugdelijk is. Maar het laat wel iets wezenlijks zien over de manier waarop de provincie dit dossier aanvliegt. Het planMER was volgens die stukken niet alleen bedoeld om milieueffecten in beeld te brengen. Het moest ook helpen bij de route naar een voorkeursbeslissing. Ook blijkt uit die stukken dat het bureau samen met provincie en DCMR invulling zou geven aan participatie en communicatie over het planMER.

Vanaf de eerste aanzet was het PlanMER dus geen rapport dat eerst helemaal los van de politiek werd gemaakt en pas daarna op tafel kwam voor een open keuze. De stukken wijzen er juist op dat onderzoek, communicatie en besluitvorming al vroeg met elkaar verweven waren.

Bleizo-West bleef wel in beeld, maar kreeg minder ruimte
In het klankbordverslag staat ook iets opmerkelijks over Bleizo-West. Op de vraag waarom Bleizo-West nog werd onderzocht terwijl daar woningbouw is voorzien, antwoordt de provincie dat die locatie op grond van de bestuursovereenkomst toch in het planMER moest worden opgenomen.

Maar in de volgende stap werd daar geen nieuwe variant meer onderzocht, omdat er in dat gebied volgens de provincie geen ruimte was om met opstellingen te schuiven. Bij Kruisweg was die ruimte er volgens de provincie wel, waardoor daar meerdere opstellingen konden worden onderzocht.

Bleizo-West mocht dus nog wel meedoen, maar kreeg minder ruimte om verder te worden uitgewerkt. Voor Kruisweg werden wel meer opstellingen doorgerekend en verfijnd. Daardoor kreeg Kruisweg veel meer kans om later als logische voorkeurslocatie uit het onderzoek te komen. Dat bewijst niet automatisch dat Bleizo-West bewust is weggeschreven. Maar het laat wel zien dat niet alle locaties evenveel onderzoeksruimte kregen.

Ook eerder onderzoek van Bosch & van Rijn uit 2023 maakt het beeld minder eenduidig dan het later lijkt. Toen adviseerde het bureau nog om twee ontwikkellocaties als voorkeursgebieden aan te wijzen: Bleizo-West en Kruisweg oostzijde. Noordpolder werd toen al “twijfelachtig qua haalbaarheid” genoemd.

Waarom landschap, Groene Hart en erfgoed zo zwaar wegen
De Commissie mer is vooral kritisch op landschap, erfgoed en het Groene Hart. In de onderliggende stukken zie je waarom dat gevoelige punten zijn. In het milieurapport wordt nadrukkelijk gekeken naar de relatie met het Groene Hart en met bestaande lijnen in het landschap, zoals de A12 en hoogspanningsinfrastructuur. In de conceptstukken staat dat sommige opstellingen zulke lijnstructuren juist verstoren en ruimtelijk diffuus zijn. Ook staat erin dat bijna alle onderzochte opstellingen dicht bij hoogspanningsinfrastructuur liggen en dat de visualisaties die interferentie duidelijk laten zien.

Voor cultuurhistorie ligt het niet anders. In de concepttekst staat dat meerdere onderzochte opstellingen vrij dicht bij traditionele molens liggen. Voor een deel gaat het zelfs om minder dan 500 meter afstand. Volgens het rapport zouden moderne windmolens daar nadrukkelijk in beeld komen en het zicht op de historische molens overheersen. Bij andere opstellingen is de afstand groter, maar zouden de windmolens nog steeds storend zichtbaar zijn. Dat sluit direct aan op de kritiek van de Commissie mer dat juist landschap, erfgoed en de onderbouwing voor het Groene Hart nog niet stevig genoeg zijn uitgewerkt.

Bewoners spreken zich uit
Stéphane Ganeff, inwoner van buurtschap Kruisweg en een bekende criticus van het dossier, trekt in zijn reactie een veel scherpere conclusie. Hij schrijft dat de Commissie mer “snoeihard” is over het planMER en dat op basis van dit rapport “nu geen voorkeursbeslissing genomen kan worden”. Volgens hem laat het advies zien dat het niet gaat om een paar kleine reparaties, maar om wezenlijke tekortkomingen in de onderbouwing.

Een van zijn scherpste passages is dat het volgens het huidige provinciale beleid gewoon helemaal niet is toegestaan windturbines in het Groene Hart te plaatsen zonder dat Provinciale Staten eerst gewijzigd beleid daarover hebben vastgesteld. Kort gezegd: volgens Ganeff kan de provincie niet eerst op een plek in of bij het Groene Hart gaan aansturen en pas later de regels passend maken.

Ook volgens Ganeff wekt de provincie zo de indruk dat de bestuurlijke richting al  lang vaststaat en dat de ontbrekende onderbouwing daarna met terugwerkende kracht moet worden aangevuld.

Dat is zijn persoonlijke standpunt, niet de eindconclusie van dit artikel. Maar het is wel relevant, omdat zijn kritiek niet uit de lucht komt vallen. Ook de Commissie mer wijst er immers op dat het provinciale beleid rond het Groene Hart nog wordt aangepast en dat daarover nog geen definitief besluit is genomen.

Als je alle stukken naast elkaar legt, ontstaat niet een beeld van een provincie die rustig wacht tot alle informatie compleet is en daarna pas een open keuze maakt. Het beeld is eerder dit:

1. De Commissie MER zegt: belangrijke informatie ontbreekt en het rapport moet eerst worden aangevuld.
2. De provincie zegt: de definitieve keuze volgt later, maar inhoudelijk blijft alleen Kruisweg-Oost over.
3. De Woo-stukken laten zien: politieke gevoeligheid, communicatie en druk speelden al vroeg mee.
4. De provincie zegt ook: de fout in het geluidsonderzoek is hersteld en verandert volgens haar de afweging niet.
5. En de provincie zegt verder: de eerder zwartgelakte adressen zullen bij de volgende besluitvorming niet meer worden weggelakt.

Op basis van alle stukken en de ontvangen reactie van de provincie menen wij verantwoord te kunnen zeggen dat er sterke aanwijzingen zijn dat de provincie Zuid-Holland inhoudelijk te hard blijft vasthouden aan windmolens op Kruisweg-Oost.

Het belangrijkste punt is dit: de Commissie mer zegt dat het rapport eerst moet worden aangevuld, terwijl de provincie inhoudelijk al op dezelfde plek blijft uitkomen en andere locaties al uit het beleid wil halen.

De reactie van de provincie maakt dat beeld niet ongedaan. Integendeel: de provincie onderstreept zelf dat zij nog steeds achter de ontwerpkeuze voor Kruisweg-Oost staat, dat zij verwacht dat de aanvullingen waarschijnlijk niet tot wezenlijk andere uitkomsten leiden, en dat andere locaties uit het beleid worden geschrapt omdat daar geen verdere ontwikkeling meer wordt nagestreefd.

Wat we niet kunnen zeggen, is dat de provincie daarmee over de schreef gaat of dat het hele planMER waardeloos is. Daar is dit dossier te complex voor en daar zijn de formele besluiten nog niet ver genoeg voor. Maar de stukken zijn wel zwaar genoeg om de vraag hardop te stellen of de provincie vooral bezig is de onderbouwing verder passend te maken bij een uitkomst die bestuurlijk al grotendeels was gewenst.

Bronnen in dit artikel

De belangrijkste bron is het toetsingsadvies van de Commissie mer van 26 februari 2026. Daarin staan de passages over ontbrekende milieu-informatie, de fout in het geluidsonderzoek en het advies om eerst aan te vullen en daarna pas te beslissen.

Verder gebruikte RTV Lansingerland de beantwoording van Bosch & van Rijn aan de redactie, waarin staat dat het planMER geen weging bevat en dat de uiteindelijke voorkeursbeslissing een politiek besluit is.

Daarnaast is gebruikgemaakt van Woo-stukken, waaronder de aanbestedingsuitvraag en het verslag van de klankbordgroep.

Tot slot zijn schriftelijke reacties en uitleg van Stéphane Ganeff gebruikt als gepositioneerde bron van kritiek.

Het bericht Windmolens Lansingerland: stuurt de provincie te hard op één uitkomst? verscheen eerst op RTV Lansingerland.

Leefbaar 3B en CDA krijgen in Lansingerland als eerste de ruimte om te verkennen of zij samen een nieuw gemeentebestuur kunnen vormen. Dat beeld kwam afgelopen woensdagavond 24 maart duidelijk naar voren tijdens de openbare duidingsbijeenkomst over de verkiezingsuitslag.

Een duidingsbijeenkomst is de eerste openbare bijeenkomst na de verkiezingen waarin partijen de uitslag politiek uitleggen en tegelijk de eerste stap zetten richting de vorming van een nieuw college. Burgemeester Rik van der Linden maakte daar bekend dat Robbert-Jan van Duijn, burgemeester van Nieuwkoop, de beoogd informateur is. Aan het einde van de bijeenkomst bleek daar geen bezwaar tegen, waarna Van der Linden concludeerde: „U bent vanaf nu informateur.”

Ook uit de bijdragen van meerdere partijen kwam naar voren dat vooral Leefbaar 3B en CDA nu aan zet zijn. CDA-lijsttrekker Jan-Willem van den Beukel zei: „Wat ons betreft laat de verkiezingsuitslag ook zien dat de kiezers toe zijn aan een nieuwe koers in Lansingerland.” Namens WIJ Lansingerland zei Mark Bik dat een eerste gesprek tussen Leefbaar 3B en CDA „op dit moment het meeste recht aan de keuze van de kiezers” doet. Het CDA stelde voor om in de verkennende gesprekken voor een stabiele basis een derde partij te betrekken en noemde daarbij de VVD.

Leefbaar 3B zelf sprak van „een schitterende uitslag” en zei het voortouw in de onderhandelingen te willen nemen. De partij wil toewerken naar een coalitie van stabiele partijen, maar benadrukte ook dat de meer open bestuurscultuur van de afgelopen raadsperiode behouden moet blijven.

De informateur begint direct. Van Duijn zei dat voor de dag na de bijeenkomst al gesprekken met alle partijen waren ingepland: „We hebben voor morgen al de hele dag eigenlijk gesprekken ingepland, dus ik zal u ook morgen allemaal spreken.” Volgens hem moeten partijen in die gesprekken „zo open en transparant mogelijk” zijn, zodat snel duidelijk wordt welke coalities kansrijk zijn.

Van Duijn gaf ook een duidelijke waarschuwing mee voor het proces. „Dat we formeren aan één tafel.” zei hij. „Maar laten we dat echt aan die ene tafel houden.” Daarmee lijkt hij te willen voorkomen dat er al buiten het officiële traject deelafspraken of vooroverleg ontstaan.

De opdracht van de informateur is om in de komende weken met alle partijen te spreken en te onderzoeken welke coalitie of coalities kunnen rekenen op een stabiele meerderheid in de raad en met voldoende inhoudelijke basis. Daarna brengt hij daarover schriftelijk verslag uit en licht hij zijn conclusies openbaar toe aan de raad. Zo’n openbare uitleg heet een plenaire toelichting. Pas daarna wordt duidelijk of een formateur wordt benoemd: degene die niet meer verkent, maar daadwerkelijk moet proberen een nieuw college te vormen. Dat kan dezelfde persoon zijn als de informateur, maar dat hoeft niet.

Naast de start van de verkenning kregen de fracties woensdagavond ook het ambtelijk formatiedossier uitgereikt. Gemeentesecretaris Mickel Beckers noemde „schaarste” het kernwoord voor de komende bestuursperiode: schaarste aan ruimte, geld, woningen, personeel en tijd. Het dossier is volgens de inleiding bedoeld als ambtelijk naslagwerk voor de formatie en heeft geen formele bestuurlijke status.

De formele verkiezingsuitslag wordt donderdag 25 maart vastgesteld door het centraal stembureau. Volgende week neemt de raad afscheid van de oude samenstelling en wordt de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. Intussen moet in de gesprekken met alle partijen gaan blijken welke coalitie kansrijk is.

Het bericht Leefbaar 3B en CDA als eerste aan zet in formatie Lansingerland verscheen eerst op RTV Lansingerland.

Woensdag 4 maart zond RTV Lansingerland het Lijsttrekkersdebat van Lansingerland uit. De uitzending is hier via Youtube te bekijken.

Het RTV Lansingerland-lijsttrekkersdebat ging nadrukkelijk niet over Den Haag, maar juist over de eigen straat, de eigen wijk en de drie dorpskernen van Lansingerland. In de opening werd dat meteen scherp neergezet: inwoners kiezen op 18 maart wie de komende vier jaar besluiten neemt over wonen, veiligheid, sport en zorg.

Het debat was strak opgezet met acht stellingen, telkens een één-op-ééndebat tussen twee lijsttrekkers, terwijl de andere partijen op een scherm lieten zien of ze het eens of oneens waren. Een panel keek mee of partijen binnen hun eigen speellijnen bleven. Een gele kaart hoefde uiteindelijk niet te worden getrokken. Wel zei het panel aan het eind dat sommige partijen concreter waren dan andere, en dat een deel van de avond ook “in wensdenken” bleef hangen.

Drie grote breekpunten liepen door de hele avond heen
Wil je het hele debat terugbrengen tot de kern, dan kom je uit op vier grote onderwerpen: wonen en ruimte, veiligheid en leefbaarheid, energie en verduurzaming, en geld, lasten en voorzieningen.. De rode draad was niet óf Lansingerland moeilijke keuzes moet maken, maar wie voorrang krijgt, welke ingrepen nog acceptabel zijn en wie uiteindelijk de rekening betaalt. Vrijwel ieder onderwerp kwam uiteindelijk terug bij één simpele vraag: wat merkt een inwoner hiervan in het dagelijks leven?

Wonen: iedereen wil bouwen, maar niet op dezelfde manier
Op wonen zat veel overlap, maar ook veel verschil. VVD en D66 stonden tegenover elkaar bij de vraag of eigen inwoners voorrang moeten krijgen bij betaalbare woningen. Beide partijen wilden ruimte voor lokale woningzoekenden, maar de VVD legde meer nadruk op het politieke signaal dat inwoners van Lansingerland moeten profiteren van nieuwbouw, terwijl D66 het meer zocht in praktische afspraken met ontwikkelaars en makelaars en de regionale werkelijkheid van wonen en werken. Het panel vond D66 in dat debat concreter over de uitvoering.

Ook andere partijen lieten op wonen hun eigen kleur zien. WIJ Lansingerland koppelde woningbouw nadrukkelijk aan bereikbaarheid en voorzieningen. Leefbaar 3B waarschuwde juist dat bouwen niet ten koste mag gaan van leefbaarheid en parkeren. CDA sprak steeds over het “thuisgevoel” en ruimtelijke kwaliteit. GroenLinks-PvdA legde het accent op betaalbaar en duurzaam bouwen. In gewone taal: de partijen zijn het grotendeels eens dát er woningen bij moeten, maar niet voor wie eerst, hoe dicht, hoe hoog en met welke gevolgen voor de buurt.

Veiligheid liep als onderstroom door bijna het hele debat
Ook al ging niet elke stelling letterlijk over criminaliteit of handhaving, veiligheid liep wel als rode draad door de avond. Dat zat op meerdere plekken in het debat. Bij opvang legde Leefbaar 3B sterk de nadruk op veiligheid, handhaving en de druk op buurten. VVD noemde veiligheid in de slotronde expliciet als een van de hoofdthema’s voor de komende bestuursperiode. Ook bij discussies over woningbouw, parkeren en leefbaarheid zat steeds de vraag eronder hoe prettig en veilig buurten blijven als de gemeente groeit.

Voor kiezers is dat herkenbaar. Veiligheid gaat in Lansingerland niet alleen over politie en handhaving, maar ook over de vraag of woonwijken leefbaar blijven, of verkeersdruk toeneemt, of jongeren een plek hebben, en of inwoners het gevoel houden dat hun buurt overzichtelijk en prettig blijft. Juist daarom kwam veiligheid in het debat vaak terug in combinatie met andere onderwerpen, zoals wonen, opvang en voorzieningen.

Tegelijk viel op dat partijen veiligheid verschillend invullen. Voor partijen als Leefbaar 3B en VVD zit veiligheid meer aan de kant van handhaving, duidelijke grenzen en stevig optreden. Andere partijen koppelden veiligheid vaker aan sociale samenhang, goede voorzieningen, zorg voor kwetsbare inwoners en een leefbare openbare ruimte. Daarmee werd veiligheid in het debat niet één los onderwerp, maar een bredere politieke keuze: zorg je vooral voor veiligheid door strenger op te treden, of juist ook door buurten sociaal sterker en stabieler te maken?

Opvang: hier zat het scherpste waardenverschil van de avond
Het meest uitgesproken verschil zat bij de stelling over opvang en huisvesting. Daar botsten ChristenUnie en Leefbaar 3B niet zozeer op cijfers, maar op uitgangspunt. Leefbaar 3B legde de nadruk op veiligheid, draagvlak en begrenzing. ChristenUnie sprak juist over menswaardigheid, integratie en gelijke behandeling. Dat werd niet alleen in het debat zelf zichtbaar, maar kwam ook in de samenvatting van de avond terug als het scherpste waardenverschil. Voor kiezers was dit misschien wel het duidelijkste moment waarop niet alleen beleid, maar ook politieke stijl zichtbaar werd.

Bleizo werd het symbool van de hele ruimtelijke puzzel
Als er één dossier als rode draad onder de avond lag, dan was het Bleizo. In het debat werd het gebied neergezet als meer dan alleen een bouwlocatie. De vraag was niet alleen hoeveel woningen daar moeten komen, maar ook wat er dan gebeurt met zware bedrijvigheid, energie-infrastructuur en verkeer. CDA waarschuwde dat functies met veel overlast niet zomaar naast woonwijken moeten belanden. VVD hield vast aan de lijn dat Bleizo ontwikkeld moet worden en dat opnieuw jaren stilstand voor het gebied slecht zou zijn. Zo werd Bleizo in feite het symbool van een bredere keuze: waar laat je in een volle gemeente de ruimte die je maar één keer kunt gebruiken?

Daarmee schoof ook meteen een lastigere vraag naar voren: wil Lansingerland vooral dorps blijven, of accepteert de gemeente op sommige plekken een stedelijkere schaal? Dat zat niet alleen in het debat over Bleizo zelf, maar ook in het slotverhaal van verschillende partijen. CDA trok dat bijvoorbeeld breed naar de vraag of Lansingerland straks nog als Lansingerland voelt, en VVD koppelde het aan “prettig wonen” met veiligheid, passende woningbouw en efficiënt bestuur.

Energie: geen simpele nee meer
Op energie werd zichtbaar dat een simpel “tegen” of “voor” vaak niet genoeg is. Bij de stelling over windmolens bleek dat GroenLinks-PvdA, D66 en Volt windenergie niet uitsluiten en het zien als mogelijk onderdeel van een bredere energiemix. VVD en Leefbaar 3B waren op dat punt afwijzender of terughoudender. WIJ Lansingerland en CDA zaten daar tussenin: terughoudend, maar niet zonder bredere energievraag. De onderliggende boodschap van het debat was simpel: als je iets uitsluit, moet je ook zeggen wat je dan wél wilt.

GroenLinks-PvdA viel in dit blok op door de combinatie van ambitie en rem. De partij wilde niet alles dichtzetten, maar zei ook dat gezondheid, participatie en zorgvuldigheid leidend moeten zijn. Volt koos meer voor innovatie, slimme netwerken en samenwerking met ondernemers en glastuinbouw. Daarbij greep het panel wel in toen Volt een vergelijking maakte met Noord-Europese geothermie: die situatie is volgens het panel niet goed te vergelijken met de Nederlandse bodem. In makkelijke taal: het panel zei eigenlijk dat een oplossing die in IJsland of Noorwegen werkt, niet automatisch ook in Lansingerland werkt.

Warmtenetten maakten verduurzaming ineens heel tastbaar
Ook het debat over warmtenetten en geothermie of aardwarmte ging niet alleen over techniek. D66 sprak daar relatief technisch en pragmatisch over: nuttig voor de glastuinbouw, maar voor woningen liever maatwerk en keuzevrijheid. GroenLinks-PvdA zat dichter bij “ja, maar dan wel onder harde voorwaarden”: betaalbaar, veilig en met oog voor gezondheidszorgen van inwoners. Daardoor werd verduurzaming in dit debat niet alleen een klimaatverhaal, maar ook een verhaal over risico, overlast en de vraag wie straks de rekening betaalt.

Geld: hier werd het debat voor inwoners het meest voelbaar
Het tweede deel van de avond liet misschien wel de meest directe keuze voor inwoners zien: eerst snijden in het gemeentehuis, of eerlijk zeggen dat voorzieningen geld kosten. CDA stond duidelijk aan de kant van eerst intern kijken waar het soberder kan. ChristenUnie zei juist dat die ruimte voor een groot deel al is opgebruikt en dat je eerlijk moet zijn als behoud van voorzieningen alleen lukt met hogere lasten. Dat werd in de debatduiding ook omschreven als een fundamenteel verschil in bestuursfilosofie.

Diezelfde breuklijn liep door in het slotdebat over de OZB. Volt en WIJ Lansingerland zeiden allebei in essentie: liever beperkt verhogen dan voorzieningen afbreken. Leefbaar 3B, CDA en VVD zaten meer aan de kant van lasten beperken en eerst binnen de bestaande middelen oplossingen zoeken. Daarmee werd geld in het debat niet alleen een boekhoudkundige discussie, maar een heel concreet onderwerp voor inwoners: betaal je liever iets meer belasting, of accepteer je dat voorzieningen, onderhoud of zorg onder druk komen te staan?

Hoe kwamen de partijen over; een redactionele duiding

WIJ Lansingerland
WIJ kwam in dit debat vooral naar voren als verbindend en bestuurlijk. De partij sprak over samenwerking, voorzieningen behouden en een “eerlijk verhaal” als geld nodig is. Het sterke punt was rust en bestuurlijke toon. De vraag die bleef hangen, is of die verbindende stijl voor sommige kiezers misschien ook wat minder scherp is op de harde keuzevragen.

Leefbaar 3B
Leefbaar 3B was volgens ons misschien wel de duidelijkste partij in toon. Veiligheid, eigen inwoners eerst, leefbare dorpen, lage OZB en geen AZC in een woonwijk: het profiel was herkenbaar en direct. Het voordeel daarvan is helderheid. Het nadeel in een debatvorm is dat de partij daardoor soms minder ruimte laat voor nuance of voor de vraag hoe ingewikkelde dossiers dan bestuurlijk precies opgelost worden.

CDA
CDA hield de hele avond vast aan het thuisgevoel, dorps wonen, ruimtelijke kwaliteit en financiële voorzichtigheid. Dat gaf de partij een herkenbare lijn. Tegelijk moest CDA in het Bleizo-debat uitleggen hoe de partij zich verhoudt tot eerdere aarzelingen over bouwen daar. Dat maakte het verhaal inhoudelijk interessant, maar ook lastiger.

VVD
VVD hield vast aan drie herkenbare onderwerpen: veiligheid, passend bouwen en goed bestuur met lage lasten. Op wonen zocht de partij lokale voorrang, maar zonder 100 procent afsluiting voor anderen. Op Bleizo viel op dat de VVD wel ontwikkeling wil, maar tegelijk sterk blijft hameren op voorwaarden, kwaliteit en uitvoerbaarheid. Dat maakt de lijn voor sommige kiezers realistisch, maar voor anderen mogelijk minder scherp.

GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA had misschien wel de meest consistente sociaal-duurzame lijn van de avond: betaalbaar wonen, verduurzaming, gezondheid, draagvlak en bescherming van inwoners tegen hoge kosten. Dat hoort ook bij een idealistisch gedreven politieke stroming denken wij. Vooral in de energiedebatten lag dat profiel er duidelijk op. De open vraag is vooral hoe snel en hoe uitvoerbaar die koers in de praktijk wordt als er tegelijk zoveel voorwaarden aan hangen.

D66
D66 kwam pragmatisch en concreet over. Dat zag je bij lokale voorrang op woningen en bij het debat over warmtenetten. De partij sprak veel over uitvoerbaarheid, keuzevrijheid en maatwerk. Dat kan kiezers aanspreken die houden van praktische oplossingen. Tegelijk kan het voor sommige kijkers wat technischer en minder emotioneel of minder uitgesproken hebben geklonken.

ChristenUnie
ChristenUnie legde sterk de nadruk op kwetsbare inwoners, menswaardigheid en het eerlijke verhaal over voorzieningen. Vooral in het debat over opvang viel dat op. Ook bij geld koos de partij voor een duidelijke lijn: niet eindeloos doen alsof alles nog intern kan worden opgelost. Het verhaal voelde zoals het een Christelijke partij betaamt hier en daar als een kerkelijke voorganger, en dat mag ook. Het voordeel daarvan is herkenbaarheid en helderheid. De vraag voor kiezers is of die benadering ook hard genoeg voelt op thema’s als veiligheid en lasten.

Volt
Volt bracht als nieuwkomer in het Lansingerlandse politieke landschap zichtbaar een nieuw en toekomstgericht geluid: modern bestuur, innovatie, cultuur, sport en samenwerking. Dat gaf energie aan het debat, zeker op energie en bij de discussie over OZB en voorzieningen. Tegelijk zag je ook het risico van een nieuwe partij die ook nog eens gericht is op het grote Europa: zodra het heel lokaal en technisch inhoudelijk werd, werden de plannen en ideeën veel minder concreet.

Wat kiezers aan het debat hadden
Wie de hele avond nog eens terugkijkt, ziet dat de verschillen in Lansingerland tussen de partijen niet zo heel groot zijn. Zelfs niet tussen partijen die normaal lijnrecht tegenover elkaar staan. Bijna alle partijen erkennen de druk op wonen, energie, leefbaarheid en gemeentegeld. Het verschil zit veel meer in de aanpak en in de volgorde van keuzes. Wie krijgt voorrang? Welke ingreep is nog acceptabel? En wie betaalt uiteindelijk de prijs? Wij hopen daarom dat dit debat nuttig was voor de kiezers: niet alleen als je nu je partij hebt gevonden. Maar ook als je nog twijfelt, zijn wellicht de verschillen achter de verkiezingsfolders een beetje beter zichtbaar geworden.

Het bericht Van wonen tot OZB: dit was het groot Lansingerlands lijsttrekkersdebat 2026 verscheen eerst op RTV Lansingerland.

Woensdag 4 maart zond RTV Lansingerland het Lijsttrekkersdebat van Lansingerland uit. De uitzending is hier via Youtube te bekijken.

In het tweede deel van het lijsttrekkersdebat ging een stelling over windenergie en de energietransitie. De stelling luidde: “Geen windmolens in Lansingerland betekent dat andere ingrijpende keuzes nodig zijn.” In de introductie werd uitgelegd dat de energietransitie ruimte vraagt en dat als windmolens afvallen, andere oplossingen nodig zijn, zoals zonneprojecten, geothermie, kabels of transformatorstations.

GroenLinks-PvdA: wind is geen doel op zich
Namens GroenLinks-PvdA zei Sonny Biharie dat windmolens voor zijn partij geen doel op zich zijn, maar een middel binnen een bredere energiemix. In het debat werden naast wind ook zon, warmtenetten en geothermie genoemd. GroenLinks-PvdA legde daarbij de nadruk op een klimaatneutraal en toekomstbestendig Lansingerland, met aandacht voor participatie, gezondheid en zorgvuldigheid.

Volt: breder kijken naar slimme energie
Volt koos in dit debat voor een bredere benadering. De partij sprak niet alleen over windmolens, maar ook over samenwerking met ondernemers, glastuinbouw en andere manieren om energie slimmer lokaal te organiseren. Daarmee verschoof het accent van alleen de vraag “wel of geen windmolens” naar de bredere vraag hoe Lansingerland de energietransitie organiseert.

Panel grijpt in op vergelijking
Tijdens het debat noemde Volt voorbeelden uit landen als IJsland en Noorwegen om te laten zien wat er met aardwarmte mogelijk is. Het panel greep daarop in, omdat die vergelijking volgens het panel te simpel was.

De reden is dat de situatie daar anders is dan in Nederland. In landen als IJsland zit warmte veel dichter bij de oppervlakte en werkt de bodem anders. Daardoor is aardwarmte daar makkelijker en op een andere schaal toe te passen dan in Lansingerland. Het panel wilde daarmee duidelijk maken dat een oplossing die in zo’n land goed werkt, niet automatisch ook hier werkt.

Kern van het verschil
Het onderlinge debat maakte duidelijk dat de discussie niet alleen gaat over vóór of tegen windmolens. De centrale vraag is ook: als een partij iets uitsluit, welk alternatief wil die partij dan wel accepteren? Daarmee werd dit onderwerp breder dan alleen windenergie en ging het ook over bestuurlijke keuzes, ruimte en draagvlak.

Het bericht Geen windmolens? Dan blijft de vraag welke andere ingreep Lansingerland wél accepteert verscheen eerst op RTV Lansingerland.

Woensdag 4 maart zond RTV Lansingerland het Lijsttrekkersdebat van Lansingerland uit. De uitzending is hier via Youtube te bekijken.

Eén van stellingen in het debat ging over de gevolgen van woningbouw voor verkeer en leefbaarheid. De vraag was: “Meer betaalbare woningen bouwen maakt onze wegen druk.” Daarmee ging het debat niet zozeer over óf er gebouwd moet worden, maar over wat dat betekent voor bereikbaarheid, parkeren en het dagelijks leven in de dorpen.

WIJ Lansingerland: anders kijken bij plekken met goed openbaar vervoer
WIJ Lansingerland legde in dit debat de nadruk op de plek waar gebouwd wordt. De partij wees op gebieden zoals Bleizo, waar al een station en openbaar vervoer dichtbij zijn. Volgens WIJ Lansingerland kun je op zulke plekken anders nadenken over mobiliteit en parkeren dan in een gewone woonwijk. Meer woningen betekenen volgens de partij wel meer verkeer, maar dat hoeft niet automatisch te betekenen dat overal op dezelfde manier gebouwd moet worden.

Leefbaar 3B: praktijk van gezinnen niet vergeten
Leefbaar 3B zette daar een praktisch argument tegenover. De partij waarschuwde dat lagere parkeernormen vaak niet aansluiten op hoe mensen echt leven. Volgens Leefbaar 3B beginnen mensen misschien zonder auto, maar verandert dat later vaak als ze een gezin krijgen of meer moeten reizen. Vanuit die redenering zei de partij: als je woningen bouwt, moet je ook zorgen voor genoeg parkeerplaatsen en bereikbare wijken.

Verschil in kijk op groei
In dit onderlinge debat werd vooral zichtbaar dat beide partijen anders kijken naar groei. WIJ Lansingerland sprak meer over maatwerk en andere keuzes bij ov-knooppunten. Leefbaar 3B legde meer nadruk op de dagelijkse praktijk van inwoners en op de vraag of plannen ook op de lange termijn werken voor gezinnen en woonwijken.

Voor kiezers is dit een herkenbaar thema. Woningbouw klinkt voor veel mensen noodzakelijk, maar tegelijk leven zorgen over verkeer, parkeren en druk op de openbare ruimte. Het debat liet zien dat partijen daar verschillend tegenaan kijken, terwijl ze allemaal erkennen dat er gebouwd moet worden.

Het bericht Meer woningen, meer verkeer: WIJ Lansingerland en Leefbaar 3B botsen over bereikbaarheid en parkeren verscheen eerst op RTV Lansingerland.